Zespół SIBO. Kiedy bakterii w jelitach jest za dużo

Zespół SIBO. Kiedy bakterii w jelitach jest za dużo

Dodano: 
Jelita wizualizacja
Jelita wizualizacja / Źródło: Fotolia
Flora bakteryjna jelit stanowi obiekt badań wielu naukowców i wciąż skrywa pełno tajemnic. Mimo to znacznie wzrosła świadomość ludzi odnośnie dbałości o ten niezwykle potrzebny do prawidłowego funkcjonowania organizmu aspekt zdrowotny. Bakterii w jelitach może jednak czasem namnożyć się zbyt dużo i wtedy możemy mieć do czynienia z SIBO. Co to takiego?

SIBO, czyli zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego jest poważnym stanem wpływającym na funkcjonowanie tego organu. Występuje, gdy bakterie, które normalnie występują w innych częściach jelita, zaczynają zagnieżdżać się w jelicie cienkim. To przyczynia się do powstawania bólu i wywołuje biegunki. Może również prowadzić do niedożywienia, ponieważ bakterie zaczynają pożytkować składniki odżywcze organizmu.

Czytaj także:
Bakterie jelitowe mogą zmienić działanie leku

Czym jest zespół SIBO?

Przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) wiąże się z nadmierną ilością bakterii jelitowych w jelicie cienkim. taka dolegliwość jest rzadko spotykana u osób przed 65. rokiem życia. Szacuje się, że dotyka około 10 do 15 procent dorosłych w wieku powyżej tej granicy.

SIBO może wywołać szereg dokuczliwych objawów, od wzdęć brzucha aż po niedobory żywieniowe, dlatego ważne jest, aby rozpoznanie nastąpiło dostatecznie szybko. Wtedy można wprowadzić leczenie i uniknąć dyskomfortu. Istnieje kilka czynników, które zwiększają ryzyko SIBO. Zalicza się do nich cukrzyca oraz choroba Crohna. Wodorowy test oddechowy jest podstawą w przypadku tej choroby, jeżeli chodzi o postawienie właściwej diagnozy, jednak czasami potrzebna jest również biopsja.

Istnieje wiele strategii radzenia sobie z SIBO, mogących faktycznie przynieść ulgę. Skuteczne leczenie innych chorób przewodu pokarmowego, jeżeli takie występują, również pomaga złagodzić efekty zespołu rozrostu bakteryjnego.

Przyczyny i objawy SIBO

Przerost bakteryjny może wystąpić w jelicie, gdy bakterie z jednej części przewodu pokarmowego przemieszczają się do jelita cienkiego lub gdy naturalnie występujące bakterie w jelicie cienkim mnożą się za bardzo. SIBO może pojawić się, kiedy aktywność mięśni jelita cienkiego jest zwolniona. To wówczas oznacza, że strawione jedzenie i bakterie nie są usuwane na bieżąco. Inne przyczyny to niski poziom kwasu żołądkowego wiążący się ze zmianami pH, nieprawidłowości anatomiczne w budowie narządu czy osłabiony układ odpornościowy.

Występowanie SIBO wiąże się z różnymi stanami organizmu, takimi jak:

  • wirusowe zapalenie żołądka i jelit
  • nietolerancja glutenu
  • choroba Crohna
  • gastropareza
  • uszkodzenie nerwów
  • marskość
  • nadciśnienie wrotne
  • zespół jelita drażliwego
  • operacje powodujące zwężenia lub zrosty.

Objawy zespołu rozrostu bakterii w jelicie cienkim są podobne do innych zaburzeń trawienia, takich jak IBS czy nietolerancja laktozy. Mogą one jednak różnić się pod względem nasilenia, od łagodnego dyskomfortu w żołądku po przewlekłą biegunkę, utratę wagi i zmniejszoną zdolność do wchłaniania składników odżywczych z pożywienia. SIBO przyczynia się do problemów trawiennych i z racji tego objawu często bywa lekceważone.

Wśród niewielkiej liczby pacjentów z SIBO występują raczej przewlekłe zaparcia, aniżeli biegunka. Osoby dotknięte tą dolegliwością czasami zgłaszają również objawy niezwiązane z przewodem pokarmowym, takie jak bóle ciała lub zmęczenie. Jednak przyczyna tych objawów pozostaje nieustalona. Objawy SIBO są zwykle przewlekłe. Jeżeli dana osoba cierpi w wyniku SIBO, może doświadczać objawów, które zmieniają się pod względem intensywności w ciągu wielu miesięcy czy lat, lub nawet dekad przed postawieniem prawidłowej diagnozy.

Jak powstaje SIBO?

Kiedy bakterie trawią pokarm w jelitach, wytwarzają gaz. Może on gromadzić się w brzuchu, powodując wzdęcia lub uczucie pełności i obrzmienia. Wzdęcia z kolei często przyczyniają się do bólu brzucha. Zwiększone ilości gazu są przekazywane do przewodu pokarmowego. Bakterie prawdopodobnie przekształcają żywność, w tym cukier i węglowodany, w substancje, które są drażniące lub toksyczne dla komórek wewnętrznej wyściółki jelita cienkiego i okrężnicy. Te substancje wywołują efekt wydzielania wody do jelita i powodują biegunkę. Istnieją również dowody na to, że wytwarzanie jednego konkretnego rodzaju gazu przez bakterie, mianowicie metanu, powoduje zaparcia.

Bakterie w jelicie cienkim mogą niejako konkurować z organizmem człowieka o pożywienie dostarczane do organizmu, kiedy występują w dużych ilościach. Może to prowadzić do niedożywienia i niedoborów witamin i minerałów. W skrajnych przypadkach SIBO bakterie zużywają taką ilość pożywienia, że gospodarz – czyli człowiek – nie otrzymuje wystarczającej liczby kalorii. To prowadzi do utraty wagi.

Czytaj także:
Czy niektóre bakterie jelitowe mogą chronić przed alergią pokarmową?

Diagnostyka

Istnieją trzy główne sposoby diagnozowania SIBO. Warto wiedzieć, że metoda bezpośredniego pobierania próbek endoskopowo jest uważana za najbardziej wiarygodną.

  • Wodorowy test oddechowy – jest to szybka, nieinwazyjna i bezpieczna metoda diagnostyki. Aby przeprowadzić taki test, pacjent musi wypić specjalny roztwór, a kilka godzin później przeanalizować oddech. Obecność wodoru lub metanu wskazuje na złe wchłanianie w jelitach. Jednak takie badanie nie jest uważane za wysoce wiarygodne, ponieważ SIBO jest tylko jedną z możliwych przyczyn zaburzeń wchłaniania. Ponadto zażywane leki i dieta nawet na wiele tygodni przed badaniem mogą zmienić wyniki.
  • Biopsja – jest to inwazyjny test, w którym pobiera się próbki płynu z jelita cienkiego. Aby przeprowadzić taki test, umieszcza się w gardle cienką rurkę wyposażoną w kamerę, czyli endoskop. W ten sposób można mieć podgląd górnych struktur przewodu pokarmowego. Wtedy można dokonać biopsji i pobrać próbkę. Test może dostarczyć wiele przydatnych informacji dotyczących bakterii obecnych w jelicie cienkim. Jednak mogą istnieć również inne przyczyny przerostu bakterii, w tym różnego rodzaju zakażenia.
  • Badanie antybiotykowe – ta metoda diagnostyczna polega na rozpoczęciu leczenia SIBO antybiotykami i ocenie reakcji na podawane leki. Jest to zazwyczaj bezpieczne dla organizmu, ale należy natychmiast powiadomić lekarza, jeśli objawy nasilą się podczas przyjmowania antybiotyków.

Leczenie SIBO

Jeśli dotyka cię SIBO, niewątpliwie wymagasz leczenia, które poprawi twój komfort życia. Możliwości w tym zakresie obejmują antybiotyki stosowane w leczeniu przerostu bakteryjnego, ale również leczenie uprzednio nabytych schorzeń powiązanych z wystąpieniem SIBO (takich jak zapalenie trzustki) oraz suplementacja. Być może nie będziesz musiał stosować wszystkich tych metod, a twoje leczenie będzie dostosowane indywidualnie do objawów i skutków choroby. Metody znane powszechne dzisiaj to:

  • Antybiotykoterapia – w celu zmniejszenia ilości bakterii w jelicie cienkim można w istocie stosować wiele antybiotyków. Rifaksymina jest jednym z najczęściej przepisywanych leków w tym schorzeniu. Jednak lekarz może postawić na inny antybiotyk na podstawie próbki z jelita czczego.
  • Leczenie choroby, która wystąpiła uprzednio – jeśli zmagasz się z problemem, który czyni cię podatnym na zachorowanie na SIBO, odpowiednie leczenie może zmniejszyć przerost bakterii w jelicie cienkim.
  • Suplementacja – jeśli cierpisz z powodu schorzenia przewodu pokarmowego, które powoduje niedobory żywieniowe, lekarz może skierować cię na badania poziomu witamin i zalecić suplementację w razie potrzeby. Ponieważ niedobory żywieniowe związane z SIBO wynikają z zaburzeń wchłaniania, konieczne może być suplementacja dożylna zamiast doustnej.

SIBO a dieta

Nie ma dowodów na to, że określona dieta powoduje SIBO, jednak u wielu osób dotkniętych tym problemem ulgę przyniosło zastosowanie specjalnej diety. Przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian w diecie zasięgnij porady lekarza. Może on zalecić specyficzną dietę na pewien czas. W tej diecie normalna żywność i napoje zostają zastąpione określonymi płynnymi preparatami. W jednym z badań 80 procent uczestników z SIBO uzyskało prawidłowy wynik testu oddechowego po stosowaniu tej diety przez 15 dni. Potrzebne są jednak dodatkowe badania nad tym zagadnieniem.

Jeżeli chodzi o dietę w SIBO, zazwyczaj konieczne mogą być jedynie małe zmiany:

  • wprowadzenie zbilansowanej, pożywnej diety
  • częstsze spożywanie mniejszych posiłków, które pozwoli uniknąć zbyt dużej ilości pożywienia w żołądku
  • unikanie produktów z glutenem.

Źródło: healthline.com, verywellhealth.com, medicalnewstoday.com, emedicinehealth.com

Czytaj także